Voorstelling De Kas Kraakt brengt familieverhaal tot leven

Moet je als tuinder investeren in steeds grotere kassen en specialiseren, of kies je voor kleinschaligheid en diversiteit? Dat dilemma staat centraal in de muzikale theatervoorstelling De Kas Kraakt, die op 20 en 21 november te zien is in Wijhe. Hans Meulman en Sandra Huisman uit Olst doen als speler mee. Beiden hebben ruime ervaring met theater. Voor Sandra heeft het verhaal bovendien een persoonlijke betekenis: ook haar familie kreeg te maken met ingrijpende keuzes in een veranderende tuinbouwsector.

Van eigen productie naar De Kas Kraakt
Hans is samen met Sandra initiatiefnemer van Theatermakers Over IJssel. In 2025 maakten zij met Peter van Dijk uit Olst en Jan Amse uit Wijhe de multimediale voorstelling Het laatste transport naar Westerbork, waarvoor zij zijn genomineerd voor de Talentprijs van Stichting Kunst en Cultuur Olst-Wijhe. Hun ervaring komt goed van pas bij De Kas Kraakt, een productie van De IJssel Anders, waarbij Hans en Sandra als spelers betrokken zijn. Daarnaast verzorgen ze de PR en denkt Hans mee over het decor. 

Hans speelt in de voorstelling een tuinder uit de jaren zestig die kiest voor schaalvergroting en specialisatie. Sandra speelt de rol van Goke, de dochter uit een tuindersgezin uit Twello in die tijd. Haar vader probeert vast te houden aan afwisseling en kleinschaligheid, terwijl in de tuinbouw de schaalvergroting doorzet. Zijn overtuiging botst met de economische werkelijkheid. Dat heeft ingrijpende gevolgen voor hem en zijn gezin. 

Dat dilemma herkent Sandra uit haar eigen familie. Niet als dochter van een tuinder, maar als nichtje van drie tuinders. Sandra: “Naast mijn ouderlijk huis woonden een oom en tante met een glastuinbouwbedrijf; een andere oom had zijn tuinderij op loopafstand.”

Twee bedrijven, twee keuzes
De tuinbouwbedrijven van Sandra’s familie begonnen in de jaren zeventig met verschillende gewassen, zowel buiten als onder glas. Maar de markt veranderde. Supermarkten en veilingen vroegen om grotere, uniforme partijen, waardoor specialisatie, schaalvergroting en investeringen vrijwel onvermijdelijk werden.

Sandra: “Toen ik eind jaren tachtig geboren werd, waren beide bedrijven al gespecialiseerd. Mijn oom teelde spinazie en perkplanten en mijn oom en tante richtten zich volledig op komkommers. Ik heb mij nooit afgevraagd waarom dat zo was. Evenmin stond ik stil bij de keuze van mijn oom en tante om hun bedrijf in de jaren negentig flink uit te breiden, terwijl mijn andere oom in die tijd juist besloot om te stoppen. Hij droeg het bedrijf over aan de volgende generatie, die het uitbreidde en moderniseerde, maar er vijfentwintig jaar later ook mee stopte. Nu pas besef ik, door mijn deelname aan De Kas Kraakt en door gesprekken met mijn familie, dat mijn ooms en tante voor precies dezelfde keuze kwamen te staan als de tuinders in de voorstelling: groeien, stoppen of een andere weg zoeken.”

Door steeds opnieuw naar kansen te zoeken en het bedrijf aan te passen, wisten Sandra’s oom en tante hun onderneming wel voort te zetten. Ondanks de eerdere uitbreiding werd hun tuinderij in de jaren 2000 echter toch te klein voor de sector. In plaats van opnieuw uit te breiden, stapten ze daarom over op een niche: handgeplukte stokslabonen onder glas. Na hun pensioen in 2021 keerden ze terug naar kleinschalige, gevarieerde teelt, waar hun hart ligt. De kassen werden afgebroken en ze verbouwen nu verschillende groenten voor lokale voedselcoöperaties en particuliere klanten.

“Beide bedrijven gingen op een andere manier met de ontwikkelingen binnen de sector om. Dat vind ik heel interessant,” zegt Sandra. “De een zegt op een bepaald moment: tot hier en niet verder. De ander probeert binnen een veranderende markt steeds weer een nieuwe mogelijkheid te vinden. Geen van beide keuzes is eenvoudig. En er bestaat ook niet één goede keuze. Zowel niet als wel investeren kan een verstandige ondernemerskeuze zijn.”

Een thema dat nog altijd actueel is 
Precies dat herkent Sandra in De Kas Kraakt. De voorstelling is geschreven door Gert Jan Jansen, een tuinderszoon uit Twello die bekend is als eigenaar van het voormalige Hof van Twello. Het verhaal is gebaseerd op zijn familiegeschiedenis. Gert Jan: “Boven op de vraag van de bedrijfsmatige keuzes ligt die van de zingeving. Die speelde voor mijn vader een nog belangrijkere rol: waarvoor wil ik leven, hoe zorg ik voor de aarde en mijn omgeving? En hoe vertaal ik die uitgangspunten in mijn bedrijf? Die worsteling is voor veel mensen, binnen en buiten de landbouw, nog altijd herkenbaar en vormt de kern van de voorstelling.”

De Kas Kraakt is op vrijdag 20 en zaterdag 21 november om 20.00 uur te zien in het Capellenborg Theater in Wijhe. Ook is de voorstelling te zien in Twello (uitverkocht), Kampen, Zutphen en Doesburg. Kaarten kosten € 17,50 (kindertickets € 8,50) en zijn verkrijgbaar via www.dekaskraakt.nl/tickets. Het laatste nieuws is te volgen via de Facebookpagina van De Kas Kraakt.