In 1976 was Welsum even het decor van A Bridge Too Far (deel 1)

Hollywood aan de IJssel: bijna vijftig jaar geleden veranderde Welsum korte tijd in een oorlogsdecor voor een van de grootste filmproducties uit de Nederlandse geschiedenis.

Wie aan de opnamen van de beroemde oorlogsfilm A Bridge Too Far denkt, komt al snel uit bij Deventer. In de zomer van 1976 was de stad het toneel van een enorme internationale filmproductie. Maar ook buiten Deventer gebeurde iets bijzonders. Bij Welsum werd een groot tijdelijk waterbassin aangelegd dat in de film moest doorgaan voor de Waal bij Nijmegen.

Regisseur Richard Attenborough en zijn filmploeg streken in 1976 neer langs de IJssel. Ze waren op zoek naar locaties die het Nederlandse landschap van 1944 zo overtuigend mogelijk konden benaderen. Dat was geen eenvoudige opgave. Ruim dertig jaar na de oorlog was er veel veranderd. Moderne gebouwen, wegen en andere herkenbare elementen moesten daarom zoveel mogelijk uit beeld blijven.

Deventer bleek een uitstekende filmlocatie. De IJsselbrug kon in de film doorgaan voor de beroemde brug bij Arnhem. Dat zorgde voor enorme bedrijvigheid in de stad. Honderden figuranten, militaire voertuigen, technici en andere medewerkers kwamen naar Deventer. En tussen al die mensen liepen enkele van de grootste Hollywoodsterren van dat moment rond.

A Bridge Too Far vertelt het verhaal van Operatie Market Garden, de grote geallieerde operatie van september 1944. De geallieerden probeerden daarbij verschillende strategisch belangrijke bruggen in Nederland te veroveren. De brug bij Arnhem was daarbij het grote doel. De film was gebaseerd op het gelijknamige boek van Cornelius Ryan en beschikte over een indrukwekkend budget én een al even indrukwekkende cast. Onder anderen Robert Redford, Sean Connery, Michael Caine, Gene Hackman en Anthony Hopkins speelden een belangrijke rol.

Ook bij Welsum vonden de filmmakers in augustus een plek die uitstekend in hun plannen paste. Op het militaire oefenterrein werd een enorm waterbassin aangelegd. Dat moest de Waal bij Nijmegen voorstellen. In de omgeving van Lent waren al spectaculaire opnamen gemaakt, maar het speciaal aangelegde bassin bood de mogelijkheid om scènes van dichtbij en vanuit verschillende hoeken te filmen. Tegelijkertijd konden moderne elementen uit het landschap zoveel mogelijk buiten beeld worden gehouden.

Voor de inwoners van Welsum moet het een opmerkelijk gezicht zijn geweest. Het rustige dorp kreeg ineens bezoek van camera’s, boten, decorstukken, militairen en een grote filmploeg. Het landschap langs de IJssel veranderde voor korte tijd in een compleet oorlogsdecor. Wie daar in de zomer van 1976 rondliep, kon zich zomaar even in een Hollywoodfilm wanen.

Een van de bekendste gezichten die bij de productie betrokken was, was Robert Redford. Dat een wereldster van zijn formaat ineens aan de IJssel rondliep, moet een bijzondere ervaring zijn geweest. Misschien stonden nieuwsgierige toeschouwers op afstand toe te kijken of probeerden ze een glimp van de filmsterren op te vangen.

Na afloop van de opnamen verdween het tijdelijke decor weer. Het waterbassin werd weggehaald en het landschap keerde terug naar zijn vertrouwde aanblik. Toch bleef de film bestaan als een bijzondere herinnering aan die zomer.

In 1977 verscheen A Bridge Too Far in de bioscopen. De film werd wereldwijd bekend en miljoenen kijkers zagen de spectaculaire scènes over Operatie Market Garden en de Waaloversteek bij Nijmegen. Waarschijnlijk realiseerden maar weinig kijkers zich dat een deel van die beelden helemaal niet bij Nijmegen was opgenomen, maar bij Welsum aan de IJssel.

Bijna vijftig jaar later is er in het landschap nauwelijks nog iets van het tijdelijke waterbassin te zien. Maar het verhaal blijft een prachtig stukje lokale geschiedenis.

Wie heeft er nog foto’s, krantenknipsels, amateurfilms of persoonlijke herinneringen aan die bijzondere zomer? Misschien weten oudere inwoners nog precies waar het bassin lag. Of misschien heeft iemand de filmploeg of zelfs Robert Redford van dichtbij gezien.

Wie A Bridge Too Far binnenkort nog eens bekijkt, kan dus met andere ogen naar de beroemde Waaloversteek kijken. Want achter die spectaculaire filmbeelden schuilt ook een stukje Welsumse geschiedenis.