Stortwatervloed Nepal

Onlangs was in het nieuws dat er een vloedgolf was in Nepal, met veel doden, gewonden en vermisten tot gevolg.

Geologisch bekeken is Nepal is een onderdeel van het Himalaya gebergte. Met bergtoppen van 5000 tot 7000 meter is dit het hoogste gebergte van de wereld. Dit gebergte is ontstaan door continent verschuivingen. India is naar het noorden opgeschoven tot onder het Himalaya gebergte. Dit proces gaat nog steeds door. Het gebergte wordt ook nog steeds hoger. 

Door erosie breken er rotsblokken af. Soms zijn dit hele grote stukken. In wat lagere gedeelten, ongeveer op 3500 m hoogte bevinden zich gletsjers. Onderin de gletsjer stroomt smeltwater in tunnels. Hierdoor ontstaan spleten (diaklazen) in de rots bodem. Dit maakt gedeelten van het gebergte instabiel. Door plotseling hoge druk kan firn (een laag sneeuwijs) en gletsjerijs vloeibaar worden. Met miljoenen kubieke meters stort dit smeltwater naar beneden. Gesteenten en modder worden hierbij meegenomen. Deze modderstromen leiden tot grote verwoestingen in de dalen. Dit heet eigenlijk een Bandjir, een bijna vergeten benaming. In het nieuws werd dit soms als een tsunami beschreven. Dit is echter een vloedgolf die uit zee ontstaat en vandaaruit het land instroomt. 

Ook in andere gebieden komt een Bandjir voor, bijvoorbeeld in rivierdalen in Indonesië en Brazilië, tijdens de moesson periodes. De benaming van de bandjir heb ik op de lagere school geleerd. Dit is al 74 jaar geleden, maar ik ben het nog niet vergeten.

Artikel door Louis Verhaard. Augustus 2026