Gratis verplicht
Vorige week pleitte ik voor ‘Weg met zogenaamd gratis.’ Daar kom ik even op terug. Ik zie namelijk een bericht, waarbij ‘gratis’ een glimlach teweegbrengt. En ook tot iets oproept. In de Volkskrant staat een foto van een bordje. Met de volgende tekst:
Gratis Yogalessen
1. Plooi je benen
2. Hou je rug recht
3. Buig voorover
En raap de poep van je hond op!
Waarvan akte.
Het weekend speelde ik improvisatietheater, met een groepje bij mij thuis. Niemand heeft zin om te koken. We bestellen een variatie aan baksels bij de lokale patatboer. Gratis thuisbezorgd. De bestelling plaats ik online. Bestelling afgerond. Er verschijnt een pop-up. Ik kan nog een extra bedrag invullen. Als fooi. Nou ben ik niet te beroerd om een fooi te geven. Die geef ik als ik tevreden ben over kwaliteit en service van het geleverde. (Eerder schreef ik al eens dat het aantal situaties waarin je een fooi geeft, selectief is. Té selectief. Waarom bijvoorbeeld geen fooi aan de kassière van de PLUS?) Maar goed. Ik was bij het invullen van een bedrag voor de fooi. Ik heb nog geen frietje ontvangen. Weet niet of die koud is bij aankomst; is de bestelling wel compleet? Ik vul toch een fooi in die past bij de grootte van de bestelling. Een tijdje later wordt de tas hier afgegeven. Ik ben gewend om dán een fooi te geven. Nu sta ik er wat onthand bij. Het voelt wat kaal. Zou de bezorgster weten dat de fooi al op de rekening van haar baas staat? Door het online gedoe gaat ook iets verloren van het menselijk contact. Geen fooi van hand tot hand. Volgende keer maar per telefoon bestellen. Ben benieuwd of ze dán ook vragen om alvast een fooi in te boeken.
Een ander gedoe met fooien had ik laatst in een watertaxi in Rotterdam. Je moet daar betalen met een pinpas. In het vaartuig. Twee keer € 4,50. In het display verschijnt de optie: Met fooi € 10,-. Dat lijkt me overbodig en teveel voor een kort tochtje. En het staat me tegen, die pop-up. Ik klik er niet op. Zie ik later in de bankapp, dat toch € 10,- is afgeschreven. Ik had blijkbaar de fooi actief met een knop moeten weigeren. Het doet me denken aan een taxichauffeur in Den Haag. De ritprijs was € 18,-. Ik gaf een briefje van € 20,-. Die ging in zijn binnenzak. Er gebeurde niets. Hij vond het vanzelfsprekend dat de rest een fooi was.
Een fooi geven is vrijwillig. Maar het lijkt soms dat de potentiële ontvanger het zó vanzelfsprekend vindt, dat je je als klant bijna verplicht voelt.
Poep opruimen en een fooi geven zijn beide een vrijwillige daad. En toch min of meer verplicht; het ene wel iets meer dan het andere.